Skip to main content

پێکەوە بۆ بینینی فیلم: هیچ شتێکی وەک ''زیندانێکی باشتر'' بوونی نییە

لە ئینگلیزییەوە: ساڤان ئاکۆ
فیلمی دیوار کۆتا فیلمی یەڵماز گونەیە، تێیدا زیندانی بۆ لابردنی پەردە لەسەر دۆخی سیاسیی تورکیا بەکار هێناوە. فیلمەکە سەبارەت بە ژیانی زیندانە لەو وڵاتە، گونەی فیلمێک دەخاتە سەر شاشە کە ڕاستەوخۆ و توندوتیژانە دەردەکەوێت لەپێناو مافی زیندانییەکاندا. ئەو زیندانەی لەم فیلمەدا گونەی باسی لێوە دەکات، نمونەی دروستکراوی ئەو زیندانەی ئەنقەرەیە، کە خۆی تییدا بینەری یاخیبوونی زیندانییەکانی بوو لە ساڵی ١٩٧٦دا. زیندانەکە ژن و پیاو و منداڵانی لە یەکتر جیا کردبووەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هیچ بەرنامەیەکی بۆ جیاکردنەوەی ئەو تاوانبارانە نەبوو کە توندوتیژانە مامەڵەیان دەکرد.
لەپێناو تاوانبارکردنی دەسەڵاتی سیاسیی تورکیا، گونەی وێنەی زیندانێکی قەرەباڵغ و بێ پەنجەرە و بێ گەرمی و بێ ئاوی گەرم و بێ خۆراکی پاکمان بۆ دەخاتە ڕوو، کە هیچ شتێکی زیندانەکە تەندروست نییە و مامەڵەی بەڕێوەبەرانی لەگەڵ زیندانییەکانیاندا مرۆڤانە نییە.لە فیلمەکەدا سەرنجی ورد دەخرێتە سەر منداڵان و تێیدا وەحشییانە و دڕندانە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، بە جۆرێک کە یەکێک بە لێدان چاوی کوێر دەبێت، یەکێک ناچار دەکرێت ڕشک و ئەسپێی گیانی خۆی قوت بدات، یەکێک دڕندانە قامچی لە بنی پێی دەدرێت و خوێن بە قاچەکانیدا دەچۆڕێ، لەگەڵ ئەمەشدا بەڕێوەبەرە ستەمکارەکان دەنگی هاوار و ناڵەناڵی بە تەواوی دەنگبەرزکەرەوەکانی زیندانەکەدا بڵاو دەکەنەوە و گشت زیندانییان بە ناچاری و ترس و نائومێدییەوە گوێبیستی دەبن.
گونەی گوتوویەتی کە لە دیواردا هەوڵی داوە چیرۆکی هیوای زیندانییەکان و کۆتاییەکی شکستخواردوویی ئەو هیوایانە بگێڕێتەوە؛ لە فیلمەکەدا منداڵەکان ئاژاوەیەک دەنێنەوە بە ئامانجی گواستنەوەیان بۆ زیندانێکی باشتر، نەک بۆ ئازادبوون و ئازادییان، بە جۆرێک کە دەپاڕێنەوە و دەڵێن: ''خوایە، بماننێرە زیندانێکی باشتر.'' گونەی چەندبارە دەیڵێتەوە کە مرۆڤ دەتوانێت ژیانی خۆی لە ناو و لەگەڵ واقیعدا بگۆڕێت، نەک بە ڕاکردن لە واقیع لە ڕێگەی خەونی پووچ و بەتاڵەوە، چونکە هیچ شتێکی وەک ''زیندانێکی باشتر'' بوونی نییە.
هەروەها گونەی بڕوای وابووە کە لە هەموو دەسەڵاتێکی سیاسیی ستەمکار و چەوسێنەردا، دانیشتوان هەموو وەک زیندانی و بەدیلگیراو وان؛ دامودەزگاکانی حکومەت و پۆلیسەکان ئەرکی پاراستنی جیهانێکی لەو جۆرە پڕ لە نادادی و نایەکسانییەیان بەسەردا سەپێنراوە، بۆیە بە هەمان شێوە ئەوانیش زیندانین.

ئەم فیلمە لە چوارچێوەی پڕۆژەی پێکەوە بۆ بینینی فیلم نمایش کرا و دوابەدوای بینینی لە لایەن بینەرانیەوە گفتوگۆ دەربارەی کرا...

زۆرترین خوێنراو

چەمکەکان: ڕادیکاڵیزم

(١) لە ئینگلیزییەوە: ساڤان ئاکۆ کەسی ڕادیکاڵ، کە بە ڕادیکاڵیست ناو دەبرێت، کەسێکە ویستی گۆڕانکاری و ڕیفۆرمی ڕیشەیی بەشێک یان تەواوی سیستمی سیاسی و ئابووری و کەلتووری و کۆمەڵایەتیی هەیە. وشەی ڕادیکاڵ سەرەتا لە بارودۆخێکی سیاسیی نوێ لە بەڕیتانیا بەکار هێنرا، کە پێناسەکەشی هەر بۆ ئەو کاتە دەگەڕێتەوە، کاتێک لە لایەن چارلز جەیمسەوە لە ساڵی ١٧٩٧دا، گۆڕانکاری و ڕیفۆرمی ڕادیکاڵانەی ڕاگەیاند، کە تێیدا بانگەشەیەکی قووڵ و جەوهەری بۆ مافی مرۆڤ بەگشتی و مافی چینە پەراوێزخراوەکان هەبوو، بەتایبەت مافی دەنگدان بۆ تەواوی چینە جیاوازەکان، کە ئەوکات نەبوو. لە دواتردا چەمکی ڕادیکاڵ وەک چەمکێکی گشتی بەکار دەهێنرا و ئەوانەی دەگرتەوە نوێنەرایەتیی ڕیفۆرمی ڕیشەییان دەکرد. لە دوای بزووتنەوەی ڕیفۆڕمی ڕیشەیی ساڵی ١٨٣٢، کە مافی دەنگدانی بۆ چینی ناوەڕاست دەستەبەر کرد، گرووپێکی ڕادیکاڵ هاوپەیمانییان لەگەڵ فراکسیۆنێکی پەرلەمان بەست بۆ فراوانکردنی مافی دەنگدان، تا چینی کرێکارانیش بگرێتەوە.کاتێک ئەم بزووتنەوەیە مافی دەنگدانی فراوان کرد، ڕادیکاڵەکانی لەندەن ئەرکی ڕێکخستنی دەنگدەرە تازەکانیان بۆ هاوکاریکردنی گۆڕ...

چەمکەکان: ئایدۆلۆژیا

(٧) لە ئینگلیزییەوە: ساڤان ئاکۆ ''ئایدۆلۆژیا ئەو شاشەیەیە کە مرۆڤ لێیەوە جیهان دەبینێت.'' ئایدۆلۆژیا دیاردەیەکی مۆدێرنە و پەیوەندیی بە دۆخە سیاسی و ئابوورییەکانی سەدەی نۆزدە و بیستەوە هەیە. بە دیاریکراوی و بە زەقی، چەمکی ئایدۆلۆژیا لە ماوەی پێش و پاشی شۆڕشی فەڕەنسیدا پەیدا بوو. لە سۆسیۆلۆجیدا ئایدۆلۆژیا ئەو دیدەیە کە کەسێک بەرانبەر جیهان هەیەتی و کۆکراوەی کەلتوور، بەهاکان، بڕواکان، دۆخە هاوبەشەکان و پیشبینییەکانی خۆیان و ئەوانی ترە. هەروەها ناسنامەیەک بە کۆمەڵگە، گرووپ و پەیوەندیی نێوان کەسەکان دەدات، شێوە بە بیروڕاکان، کردارەکان، کارلێککردنەکان و هەموو ئەوانەی لە کۆمەڵگەدا ڕوو دەدەن، بە شێوەیەکی فراوان دەدات. هەروەها لە سۆسیۆلۆجیدا ئایدۆلۆژیا چەمکێکی ئێجگار گرنگە و کرۆکی ئەو ڕووەیە کە سۆشیالیستەکان لێی دەکۆڵنەوە، چونکە ڕۆڵێکی بەهێز و بنچینەیی دەگێڕێت لە شێوەبەخشین بە ژیانی کۆمەڵایەتی و ئەوەی چۆن کۆمەڵگە بەگشتی ڕێک خراوە و چۆن کار دەکات و ڕاستەوخۆ پەیوەندیی بە پێکهاتەی کۆمەڵایەتی، سیستمی ئابووریی بەرهەمهێنان و پێکهاتەی سیاسییەوە هەیە. ئایدۆلۆژیا بە هەمان ...

ژمارەی ١ی بڵاوکراوەی ڕەت بڵاو دەکرێتەوە

چوار مانگ بەسەر دروستبوونی بلۆگی ڕەتدا تێپەڕ دەبێت، کە لەو ماوەیەدا و بەپێی ئەو توانایەی کۆمەڵەی ٦٨ و هاوڕێیانی هەیانبوو، چەندین بابەت و وتار و نووسینی خوێندکاریی تێدا بڵاو کراوەتەوە و تا ڕادەیەک جێی خۆی لەو سەرچاوە سەرەکییانەدا کردووەتە کە دەکرێت خوێندکاران وەک شوێنگەیەکی هزری و مەعریفی بە کاری بهێنن. دوابەدوای ئەم ئەزموونە ئەلیکترۆنییە، بۆ زیاتر چوونەناو ئەو کایەی کاری بۆ دەکات و بۆ قووڵتر ڕۆچوونە ناو خوێندکارانەوە، ڕەت دەبێتە بڵاوکراوەیەکی خوێندکاری و لێیەوە و بە قەڵەمی خوێندکاران و گەنجان ئەو پرسە هەستیارانە دەورووژێنرێن و ئەو برینە قەتماغەگرتوانە دەکولێنرێنەوە، کە دەیەیەکە زانکۆ و پەیمانگە و خوێندکاران بە دەستیانەوە دەناڵێنن و سەرچاوەی تەواوی کێشە و گرفتە سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و کەلتوورییەکانیانە. هەموو ئەمانەش لەژێر دروشمێکدا: ''بۆ خوێندکارێکی بەرەنگار''. لە بڵاوکراوەی ڕەتدا، بە هەمان ئەو ئامانجەی بلۆگەکەی بۆ دروست کرا کار دەکرێت و ڕەچاوی ئەو دۆخە هزری و مەعریفییە دەکرێت کە توێژی خوێندکاران تێیدان؛ زمانێکی ڕوون و ڕەوان، ئایدیایەکی هاوبەش و دەستەجەم...